Praktijk
16 november 2026 · 9 min leestijd
SOEP-rapportage in de zorg: uitleg en voorbeelden
Door Silvan van Hierden, GTM Lead Kelly
Een SOEP-rapportage is een verslag in vier delen. Bij de S van subjectief schrijf je op wat de cliënt zelf zegt, bij de O van objectief wat jij ziet, hoort of meet, bij de E van evaluatie jouw beoordeling van wat er speelt, en bij de P van plan wat je afspreekt of gaat doen, door wie en wanneer. SOAP is dezelfde methode, alleen staat de A daar voor analyse in plaats van evaluatie.
In de ouderenzorg ziet dat er bijvoorbeeld zo uit.
- S Mevrouw zegt: "Ik wil vandaag in bed blijven, ik ben zo moe."
- O Ze reageert traag op vragen en drinkt een half glas bij het ontbijt. Gisteren at ze haar boterham op.
- E Mevrouw is minder alert en drinkt minder dan gisteren. Dat past niet bij haar gewone patroon.
- P Vandaag vocht bijhouden op de vochtlijst. Om 14.00 uur opnieuw kijken hoe alert ze is. Bij verslechtering contact met de arts volgens afspraak. Overdragen aan de avonddienst.
Wat hoort bij S, O, E en P?
Bij elke letter hoort één vraag die je jezelf stelt. Houd ze uit elkaar, dan leest een collega meteen wat de cliënt zei, wat jij zag en wat jij ervan vindt.
S: Subjectief
- Vraag aan jezelf: wat zegt de cliënt?
- Wat hoort erin: wat de cliënt of een naaste zelf zegt, het liefst letterlijk.
- Wat hoort er niet in: jouw uitleg van wat de cliënt bedoelt.
- Voorbeeld: Mevrouw zegt: "Ik heb vannacht slecht geslapen, mijn rug doet pijn."
O: Objectief
- Vraag aan jezelf: wat zie, hoor of meet ik?
- Wat hoort erin: gedrag, metingen en wat er gebeurde.
- Wat hoort er niet in: oordelen als "somber" of "onrustig" zonder te beschrijven wat je zag.
- Voorbeeld: Ze blijft in bed liggen en eet twee happen van het ontbijt.
E: Evaluatie
- Vraag aan jezelf: wat denk ik dat er speelt? Gaat het beter of slechter dan gisteren?
- Wat hoort erin: jouw beoordeling, vergeleken met eerder en met de doelen in het zorgplan.
- Wat hoort er niet in: een medische diagnose.
- Voorbeeld: Mevrouw heeft meer pijn dan gisteren en slaapt slechter.
P: Plan
- Vraag aan jezelf: wat gaan we doen, wie en wanneer?
- Wat hoort erin: de actie, wie het doet en wanneer.
- Wat hoort er niet in: vage plannen zoals "in de gaten houden".
- Voorbeeld: Pijnscore om 12.00 uur opnieuw vragen. Uitkomst overdragen aan de avonddienst.
De SOEP-structuur komt uit de huisartsenzorg. Het NHG beschrijft het SOEP-verslag als een verslag met de onderdelen Subjectief, Objectief, Evaluatie en Plan. In de landelijke zorgstandaarden staat het vastgelegd als zorginformatiebouwsteen SOEPVerslag. In de VVT en de gehandicaptenzorg gebruik je dezelfde vier letters voor je dagelijkse rapportage.
Voorbeelden van een SOEP-rapportage
Zes situaties uit de praktijk. Namen en details zijn verzonnen.
VVT: bewoner weigert ochtendzorg en is minder alert
- S Meneer zegt: "Laat me maar liggen, ik hoef vandaag niet gewassen."
- O Meneer ligt om 09.30 uur nog in bed. Hij antwoordt kort en kijkt weg. Hij drinkt een kwart beker thee. Gisteren deed hij zelf zijn overhemd aan.
- E Meneer is stiller en minder actief dan de afgelopen dagen. De oorzaak is nog niet duidelijk.
- P Ochtendzorg om 11.00 uur opnieuw aanbieden. Vocht bijhouden. Bij de middagdienst navragen of meneer pijn heeft. Overleg met de EVV'er als het morgen niet beter is.
Waarom dit werkt: E vergelijkt met eerdere dagen en P zegt precies wat er wanneer gebeurt.
VVT: val in de badkamer
- S Mevrouw zegt: "Ik gleed uit toen ik me omdraaide. Mijn heup doet een beetje pijn."
- O Om 07.45 uur ligt mevrouw op de badkamervloer. De vloer is nat. Geen zichtbare wond. Ze kan met hulp opstaan en loopt met haar rollator naar de stoel.
- E Mevrouw is gevallen door uitglijden op een natte vloer. Ze lijkt geen ernstig letsel te hebben, maar heeft pijn aan de heup.
- P Gehandeld volgens het valprotocol van de locatie. Pijn en lopen vandaag bij elke dienst nagaan. MIC-melding gedaan. Antislipmat voor de badkamer aangevraagd.
Waarom dit werkt: O beschrijft de omstandigheden (natte vloer), zodat P er een maatregel aan koppelt.
VVT: verhoging en klachten bij het plassen
- S Mevrouw zegt: "Het brandt als ik plas en ik moet steeds."
- O Temperatuur 38,2 °C om 08.15 uur. Mevrouw is drie keer in een uur naar het toilet gegaan. De urine ruikt sterk.
- E Mevrouw heeft verhoging en klachten bij het plassen, nieuw sinds vanochtend. Ze is wel helder en eet normaal.
- P Arts ingelicht volgens de afspraak in het zorgplan; vervolg zoals de arts aangeeft. Temperatuur opnieuw meten op het afgesproken tijdstip.
Waarom dit werkt: de metingen staan met tijd in O. E beschrijft wat nieuw is, zonder diagnose: dat is aan de arts.
Gehandicaptenzorg: onrust bij de maaltijd
- S De cliënt roept: "Te hard, te hard!"
- O Tijdens de warme maaltijd om 17.30 uur zitten acht cliënten aan tafel en staat de radio aan. De cliënt duwt zijn bord weg, staat twee keer op en houdt zijn handen voor zijn oren.
- E De onrust lijkt te komen door het geluid aan tafel. Bij de lunch, met vier cliënten en zonder radio, at hij rustig.
- P Morgen de warme maaltijd aanbieden aan de kleine tafel, zonder radio. Na drie dagen evalueren met de persoonlijk begeleider.
Waarom dit werkt: geen label als "lastig", maar wat de cliënt deed en in welke omstandigheden.
Gehandicaptenzorg: cliënt wil niet mee naar de dagbesteding
- S De cliënt zegt: "Niet bus. Thuis blijven."
- O Om 08.40 uur blijft de cliënt bij de voordeur staan en loopt terug naar haar kamer als de bus voorrijdt. Vorige week ging ze drie keer wel mee.
- E De cliënt wil vandaag niet mee met de bus. Waarom is niet duidelijk; misschien heeft het met de nieuwe chauffeur te maken.
- P Vandaag activiteit op de groep. Persoonlijk begeleider belt morgen met de dagbesteding of er iets veranderd is in de rit.
Waarom dit werkt: S geeft haar eigen woorden. E noemt een vermoeden, en P zoekt het uit.
Wijkverpleging: wond geneest volgens plan
- S Meneer zegt: "Het jeukt een beetje, maar het doet geen pijn meer."
- O Wond op het rechteronderbeen: 2 bij 1,5 cm, vorige week 3 bij 2 cm. Wondranden rustig, geen roodheid. Verband droog.
- E De wond geneest volgens het wondplan.
- P Wondzorg voortzetten volgens het wondplan. Volgende meting op donderdag.
Waarom dit werkt: je rapporteert ook als het goed gaat. De maten maken de voortgang zichtbaar voor de volgende collega.
Fout en goed: zo maak je je rapportage objectief
Het lastigste aan SOEP is feit en mening uit elkaar houden. Een paar voorbeelden van een vage zin en een feitelijke versie:
- S. Vaag: "Mevrouw klaagt over pijn." Feitelijk: Mevrouw zegt: "Mijn knie doet pijn als ik sta."
- O. Vaag: "Meneer was lastig." Feitelijk: Meneer duwde de lepel weg en riep drie keer "nee".
- O. Vaag: "Ze at slecht." Feitelijk: Ze at een halve boterham en liet de tweede staan.
- E. Vaag: "Gaat goed." Feitelijk: Mevrouw loopt verder dan vorige week, zoals het doel in het zorgplan is.
- P. Vaag: "In de gaten houden." Feitelijk: Morgen om 08.00 uur opnieuw wegen en het gewicht noteren.
Een handige toets: kan een collega die de cliënt niet kent, precies zien wat er gebeurde? Dan is je O objectief. Krijg je een verslag klaargezet en wil je weten waar je op let bij het nalezen? Lees hoe je een klaargezet verslag in een minuut controleert.
Verschil tussen SOEP en SOAP
SOEP en SOAP zijn dezelfde methode. Alleen de derde letter heet anders:
- SOEP: Subjectief, Objectief, Evaluatie, Plan.
- SOAP: Subjectief, Objectief, Analyse (assessment), Plan.
Welke je gebruikt, hangt af van de afspraak in je organisatie en van de indeling in je ECD. De inhoud per onderdeel is hetzelfde.
SBAR is iets anders. Die methode gebruik je bij een overdracht of als je een arts of collega snel moet informeren, bijvoorbeeld bij acute verslechtering. Voor je dagelijkse rapportage gebruik je SOEP of SOAP.
Wat als je niet alle letters kunt invullen?
Niet elk zorgmoment past in vier letters.
- Geen S. Kan de cliënt niet praten, of zegt hij niets over de situatie? Schrijf dat op: "Cliënt geeft geen reactie op de vraag hoe het gaat." Of noteer wat een naaste zegt, met wie het zei.
- Geen nieuw P. Loopt alles volgens plan? Schrijf dan: "Zorg voortzetten volgens zorgplan." Een leeg P laat de volgende collega gissen.
- Kleine momenten. Niet elk kopje koffie vraagt om een SOEP-verslag. Rapporteer op de doelen in het zorgplan en op wat afwijkt.
Nadelen van de methode zijn er ook. SOEP kost meer tijd dan een korte notitie en kan voelen als een formulier. En wie de letters invult zonder na te denken, schrijft vier vakjes zonder samenhang. De methode helpt pas als E en P echt volgen uit S en O.
Zo schrijf je een goede rapportage: 6 regels
- Scheid feit en mening. Waarneming in O, jouw beoordeling in E.
- Schrijf zonder afkortingen. Wat jij snapt, snapt een invaller niet.
- Rapporteer op de doelen in het zorgplan. Dan zie je of de zorg werkt.
- Rapporteer op voortgang én afwijking. Ook "gaat volgens plan" is informatie.
- Schrijf het direct na het zorgmoment op, en in elk geval vóór het eind van je dienst.
- Schrijf zo dat de cliënt mag meelezen. Een cliënt heeft recht op inzage in zijn dossier (artikel 7:456 Burgerlijk Wetboek). Respectvol en feitelijk schrijven is dus geen extraatje.
De beroepsvereniging V&VN heeft een richtlijn over verslaglegging door verpleegkundigen en verzorgenden. Je vindt die op het V&VN Kennisplatform.
SOEP-verslag klaargezet in jullie ECD
Kelly, jouw AI-collega, zet het SOEP-verslag voor je klaar in jullie ECD, zoals Nedap ONS of een ander systeem dat jullie gebruiken. Jij leest het na en past aan waar dat nodig is, en pas als jij akkoord geeft schrijft Kelly het weg in het dossier.
Ze doet ook meer dan het verslag. Ze zoekt bijvoorbeeld het protocol erbij en laat zien uit welke bron het komt, en ze zet een MIC-melding voor je klaar in Zenya. Hoe SOEP in de juiste ONS-velden terechtkomt, lees je op de koppelingspagina.
Werk je in een VVT- of gehandicaptenzorgorganisatie vanaf 50 medewerkers? Dan kun je dit laten zien aan je teamleider of aan IT. Een pilot draait vijf maanden voor de hele organisatie, en hoe Kelly met cliëntgegevens omgaat lees je op Veiligheid. Wil je weten of het bij jullie past? Plan een pilotgesprek.
Veelgestelde vragen over SOEP-rapportage
Wat is een SOEP-rapportage?
Een SOEP-rapportage is een verslag in vier delen: Subjectief (wat de cliënt zegt), Objectief (wat jij waarneemt of meet), Evaluatie (jouw beoordeling) en Plan (wat je gaat doen, wie en wanneer). De vaste volgorde maakt het verslag voor collega's snel te lezen en scheidt feiten van interpretatie.
Hoe schrijf ik een SOEP-rapportage?
Begin bij S met de woorden van de cliënt, letterlijk als het kan. Beschrijf bij O wat je zag, hoorde of mat, met tijd erbij. Geef bij E je beoordeling en vergelijk met eerder en met het zorgplan. Sluit af bij P met een concrete actie: wat, wie en wanneer.
Waar staat SOAP voor?
SOAP staat voor Subjectief, Objectief, Analyse (assessment) en Plan. Het is dezelfde methode als SOEP: alleen de derde letter heet anders. Welke van de twee je gebruikt, hangt af van de afspraak in je organisatie en van de indeling van je ECD.
Hoe schrijf je een goede rapportage in de zorg?
Houd feit en mening uit elkaar, schrijf zonder afkortingen en rapporteer op de doelen in het zorgplan. Noteer ook wat goed gaat, niet alleen wat afwijkt. Schrijf direct na het zorgmoment en zo dat een collega die de cliënt niet kent het begrijpt, en dat de cliënt het mag lezen.
Waarom rapporteer je in de zorg?
Rapporteren zorgt dat collega's weten wat er is gebeurd en wat er nodig is, ook als jij er niet bent. Het laat zien of de zorg werkt en is de basis voor overdracht en evaluatie van het zorgplan. Het dossier is ook voor de cliënt zelf: die heeft recht op inzage.
Moet ik altijd volgens SOEP rapporteren?
Nee, dat hangt af van de afspraak in je organisatie en de indeling van jullie ECD. Sommige organisaties gebruiken SOAP, andere een eigen indeling. Voor kleine momenten zonder afwijking volstaat vaak een korte notitie. Rapporteer in elk geval op de doelen in het zorgplan.
Zelf ervaren wat Kelly voor jouw team doet?